YAYGIN GELİŞİMSEL BOZUKLUK

Yaygın gelişimsel bozukluk (YGB), birden fazla bozukluğu içeren genel bir tanı grubu olup erken çocukluk döneminde başlayan, sosyal etkileşim, dil gelişimi ve davranış alanında yetersizliklere sahip olma durumudur. Davranış problemleri, yineleyici, sınırlı ilgi ve davranışları kapsamaktadır. Bu grupta yer alan en çok bilinen YGB tanısı otizmdir. Bu yelpazede yer alan diğer bozukluklar Rett Sendromu, Çocuğun Dezintegratif bozukluğu, Asperger sendromu ve başka türlü adlandırılamayan bozukluk (atipik otizm)’dir.

Yaygın gelişimsel bozukluk gösteren bireylerin özellikleri aşağıdaki gibi sıralanabilir. Bu özellikler bireyden bireye farlılık gösterebilir.

YGB tanısı bulunan bireyler dil gelişiminde gecikme, konuşma zorluğu, konuşmaları tekrar etme gibi sıra dışı konuşma özellikleri gösterirler; iletişim başlatma, diğerleriyle etkileşim kurma, iletişim sırasında göz kontağı kurma ve karşısındaki kişi ile arasındaki mesafeyi ayarlamada zorluklar yaşarlar.

YGB tanısı bulunan bireyler, tanıya eşlik eden çeşitli düzeylerde zihinsel yetersizlikler gösterirler.

YGB tanısı bulunan bireyler dokunulmaya ve sarılmaya direnç gösterme, çevresindeki bireylerle etkileşim kurmaktan kaçınma, nesneleri insanlara tercih etme, insanlara nesne gibi muamele etme, yalnızlığı tercih etme, diğerleriyle yalnızca favori konulardaki düşüncelerini paylaşarak iletişim kurma gibi sosyal beceri yetersizlikleri sergileyebilirler.

YGB tanısı bulunan bireylerin nesnelerle sıra dışı şekillerde etkileşme (nesneleri yerde döndürüp seyretme, nesneleri sıraya dizme, koklama ya da yalama) şeklinde görülen nesne takıntıları; el çırpma, sallanma, dönme gibi yinelemeli davranışları uzun süre yapma şeklinde görülen hareket takıntıları; bir ya da birkaç konu ile aşırı derecede ilgilenme ve sürekli bu konularda uğraşlarda bulunma şeklinde görülen ilgi takıntıları; günlük yaşamda belli işleri belli şekillerde yapma konusunda ısrarcı olma ve düzen değişikliklerine karşı aşırı tepki gösterme şeklinde görülen düzen takıntıları bulunmaktadır.

Görme, işitme, tat alma, koku alma ve dokunma duyularının bazılarına ya da tümüne aşırı duyarlılık gösterme; fiziksel acı ve diğerleriyle etkileşime duyarsız olma; yüksek sese, değişikliklere ve sürprizlere aşırı tepkide bulunma YGB tanısı bulunan bireylerde yaygın olarak karşılaşılan duyusal özelliklerdir.

YGB tanısı bulunan bireyler kas gelişiminde tutarsızlık, temel motor becerilerde gecikme, motor işlevlerde yetersizlik ve hareket yeteneği açısından sınırlılık gösterirler.